Jaarringen van Elvis: 1953

19 juli 2017

1953

Ge·luk (het; o) 1 gunstige loop van omstandigheden; voorspoed: hij heeft altijd geluk, boft altijd; van geluk mogen spreken, veel geluk hebben. 2 aangenaam gevoel van iem. die zich verheugt.

Hank was eenzaam maar niet alleen. Hij werd vergezeld door het nog korte leven en de naderende dood. De countryzanger lag op de achterbank van een Cadillac. Vanuit zijn positie was het alsof niemand achter het stuur zat. Zo voelde Hank zich ook: hij wist dat hij dood was, maar het leven had dat nog niet in de gaten.

Terwijl hij zijn hartslag over zijn hele lichaam voelde bonken, alsof een bokser hem van binnen bewerkte, zag hij de onscherpe contouren van een fles naast zijn buik. De lege fles rolde heen en weer. Hank draaide op een zij om bij een jaszak te kunnen. De beweging kostte hem heel veel kracht. Hij wroette in zijn zak en haalde er een pillenpotje uit, maar hij was zo verzwakt dat het potje meteen uit zijn hand viel en onder de rijdersstoel belandde. Uit het potje kwam geen rammelend geluid toen het over de vloer rolde. Gelukkig, dacht Hank.

De chauffeur keek even achterom om te zien hoe het ging met Hank. Hij was het wel gewend geraakt dat de artiest stomdronken achterin zat. Maar wat hij nu zag maakte hem wel bezorgd. Hank zag grijs en lag onrustig te woelen, Het gegiechel was overgegaan in grienen.

Het bombardement rond de loopgraaf was ineens afgelopen. Het was doodstil en Hank opende langzaam zijn ogen. Het bleef stil. Hij raakte in paniek. Wat wenste hij nu minstens wat gekreun te horen, of beter nog: een grote klaagzang van gewonde kameraden en vijanden. Dan was hij tenminste niet eenzaam.

Hank was terug op de achterbank en dacht aan zijn vader, een veteraan uit de Grote Oorlog. Zijn vader vertikte het die de Eerste Wereldoorlog te noemen. Hoe meer zijn vader zweeg over zijn ervaringen tijdens de oorlog, des te meer Hank zich iets kon voorstellen van de gruwelijkheden op het slagveld.

De enige manier om te ontsnappen aan de gedachte dat mensen in eerste instantie demonen zijn, die alleen op het rechte pad blijven omdat ze nog meer vrees hebben voor God, was voor Hank de muziek.

Toen hij acht werd, kreeg hij van zijn moeder een gitaar. De jonge Hank bleek een groot talent en op veertienjarige leeftijd richtte hij al een band op, The Drifting Cowboys. Hij werd een lokaal succes met een wekelijkse show op een kleine radiozender. Maar het bestaan als muzikant ten tijde van de depressie was zwaar, en in de jaren dertig werkte Hank zelfs enige tijd op een scheepswerf. Echter, door zijn doorzettingsvermogen en de hulp van zijn moeder, die tijdelijk zijn manager werd, kreeg Hank toch weer succes in de regio. Toen hij in 1943 zijn eerste vrouw ontmoette, Audrey Mae Shephard, schreef hij veel succesvolle liefdesliedjes gebaseerd op hun relatie. Hij scoorde grote hits met Move It On Over, een cocktail van hillbilly, boogiewoogie en blues, en de gospel I Saw The Light.

Maar Hank was inmiddels verslaafd geraakt aan drank en pijnstillers. Niet de roem deed hem de das om, maar juist de gewenning daaraan, waardoor zijn gedachten vaak teruggingen naar een tijd die hij niet had meegemaakt, maar zijn vader des te meer. Hij kon het niemand uitleggen. Zijn liefde voor muziek en zijn vrouw Audrey Mae waren niet meer genoeg om hem te verdoven. Hij kwam zelfs te laat op concerten of kwam helemaal niet opdagen.

Toen Hank rond 1949 ook morfine ontdekte, ironisch genoeg ook in de Eerste Wereldoorlog gebruikt om de pijn van gewonde soldaten te stillen – soms voor altijd – kreeg zijn carrière een korte opleving. Hij scoorde zelfs zijn grootste hit, Lovesick Blues, dat vier maanden op de eerste plaats stond van de Amerikaanse hitlijst. Hij had internationaal succes en tourde kort door Europa en Japan.

Helaas was Hank al snel meer een junkie dan een muzikant. Geestelijk voelde hij zich meer een onbegrepen oorlogsveteraan, die soms zichzelf niet hoorde zingen doordat hij in gedachten alleen maar de harde inslagen van granaten hoorde en geschreeuw van gewonde kameraden in de loopgraven. Hank dacht dat hij gek werd: hoe kon hij dit hebben meegemaakt? Maar hoe hard hij van binnen ook schreeuwde, de drank en morfine deden hem zwijgen.

Zijn vrouw verliet hem definitief. Grote concertzalen wilden niets meer met hem te maken hebben. Zelfs The Drifting Cowboys, die hem altijd trouw waren geweest, wilden niet meer met hem optreden.

Hij trouwde voor de tweede keer, met Billie Jean, een jonge filmster. Echter, de nieuwe liefde kon de competitie met morfine en sterke drank niet aan. Kort geleden zat hij nog een maand vast voor openbare dronkenschap.

De muzikant was ziek en amper sterk genoeg om het publiek in kleinere honky tonk bars te vermaken met zijn muzikale verleden. Vreemd genoeg voelde Hank zich pas op zijn gemak als bierpullen langs hem suisden en tegen de wand of een geluidsbox kapot knalden. Of als een straalbezopen klant schreeuwde om een verzoeknummer, niet verstaanbaar was en eerder klonk als een neergeschoten soldaat.

Hank vond het genoeg. Hij lag in foetushouding op de achterbank en lachte hooguit voor de tweede keer in zijn leven alsof hij gelukkig was. Voordat hij waggelend de auto in stapte, had hij in één teug een potje tabletten achterover geslagen en dat weggespoeld met een kwart liter bourbon.

"Hé Hank, gaat het?", vroeg de chauffeur.

"Het kan bijna niet beter, bijna", fluisterde Hank te zacht.

De chauffeur richtte zich weer op de weg. Er komt geluid uit, dus dan is het oké, dacht de rijder.

Ik hoor het gebulder niet meer, volgens mij ben ik er nooit geweest, dacht Hank, en hij zuchtte van opluchting toen hij een steek in zijn hart voelde en geen adem meer kon halen.

*******

Achttien jaar

Elvis, nog altijd openlijk verlegen, meldt zich op 19 januari aan voor de U.S. Selective Service System. Die hield in dat de scholier vanaf zijn achttiende beschikbaar was om zijn dienstplicht te vervullen voor twee jaar en dan nog vier jaar beschikbaar zou zijn voor de reserves. Uiteraard mits hij gezond zou blijven.

Op 9 april treedt Elvis op tijdens de jaarlijkse Humes’ Minstrel Show van zijn eigen school. Het programmaboekje vermeldt hem als Elvis Prestly, de zestiende act op een totaal van 22. Voor het eerst in zijn ‘carrière’ choqueert hij. Zowel leerlingen, ouders als leraren zijn onder de indruk. De leerlingen zijn jaloers of verliefd, al naar gelang hun geaardheid of sekse. De ouders zijn vol afkeer of gefrustreerd, al naar gelang hun behoeften of sekse. De leraren zijn vooral verward. De manier waarop de bescheiden student zijn versie van Teresa Brewer’s Till I Waltz Again With You, ten gehore brengt en uitbeeldt, riekt toch echt naar seks. Tenminste, dat vindt iedereen, behalve Elvis zelf.

Vanaf dat optreden wordt Elvis erg populair. Vooral bij de meisjes uiteraard. Elvis wordt Elvis en gaat vanaf dat moment niet meer incognito door het leven. Hij laat zijn haar nog langer groeien en schroomt niet nog kleurrijkere kleding te dragen. Hij wordt de vlam waar de dames als motten op af vlogen.

In de zomer, nadat Elvis is geslaagd aan de Humes High School, begint hij te werken voor M.B. Parker Machinists. Dit zaaddodende feit is enkel een kleine rem op de mythevorming. Op 18 juli 1953 zet Elvis een van zijn zeldzame noeste stappen in het leven: hij loopt de opnamestudio, de Memphis Recording Service, van Sam Phillips binnen. Daar kun  je voor een paar dollar je eigen privéopname maken. De eigenaar van de studio staat bekend als een belangrijke onafhankelijke platenproducent. Hij neemt werk op van voornamelijk rhythm ‘n’ blues- en country ‘n’ western-artiesten sinds 1950. En in 1952 startte hij het label Sun Records. Op het moment dat Elvis voor het eerst de studio instapte heeft Sam Phillips al een aardige reputatie opgebouwd met de ontdekking van talenten als Rufus Thomas en Junior Parker.

Helaas is Sam zelf niet aanwezig als Elvis die dag besluit zijn stem te laten vastleggen. Gelukkig voor de jonge arbeider is de secretaresse en assistente van Phillips, Marion Keisker, die de opnamestudio in haar eentje bestiert, ook niet verstoken van enig talent voor het ontdekken van nieuwe stemmen. Ze is al voordat hij een noot heeft gezongen vol aandacht voor de jongeman, vanwege het contrast tussen zijn extreme verlegenheid en zijn flamboyante kleding en lange haren.

Om de ongemakkelijke stilte te doorbreken, vraagt Marion Elvis wat voor muziek hij vooral zingt.

*******

"Ik zing alle soorten muziek", antwoordt Elvis nog steeds verlegen.

"Maar als wie klink je dan?", vraagt Marion.

"Ik klink als niemand", zegt Elvis droog, echter nog steeds bijna fluisterend.

Het zijn beroemde woorden geworden, en de neiging is ze als profetisch te bestempelen, maar eigenlijk had het antwoord moeten zijn: "Ik klink als iedereen." Want Elvis kon alles zingen en begreep altijd elk gevoel dat hij bezong. Maar dat is dan nog toekomstmuziek.

Hij nam die klamme zomerdag twee nummers op, My Happiness en That’s When Your Heartaches Begin, allebei van The Ink Spots. Ondanks dat Keisker het niet onder woorden kan brengen, is ze onder de indruk. Ze noteert ze na afloop van de opnames zijn naam en omschrijft hem als een aardige balladeer.

"Dat is dan drie dollar en 98 cent alstublieft."

Elvis legt vier dollar op de toonbank, steekt de twee cent wisselgeld nonchalant in zijn broekzak en voordat hij de deur uitloopt, droomt hij al met geopende ogen over een telefoontje.

Schaduwen van herinneringen maken weemoed / wanneer ze geloofd worden op de tast. / Hoe lang woekert het licht op een vooruitzicht / dat geluk simpelweg onvermijdbaar is.

Elk etmaal dat dromend wordt doorgebracht / en elke dag steeds sterker terugkeert als / een toestand van wakker zijn / en geluk simpelweg onvermijdbaar is.

Duizenden tijden lijkt het geleden / dat liefde niet te houden leek / en eenzaamheid zo gezellig spint / en geluk simpelweg onvermijdbaar is.

Luchten zijn altijd helderblauw, / hooguit beschermd door grijze jassen / en laten de zon geloven / dat geluk simpelweg onvermijdbaar is.

Voorbij de getelde sterren / blinken nog meer lichtjes / die lijken te seinen /dat geluk simpelweg onvermijdbaar is.

Alles dat groeit en verandert / in dood of leven, / zal uitbuiken op het gevoel / dat geluk simpelweg onvermijdbaar is.

Zie ook: Proloog, Jaarringen van Elvis: 1945 en Jaarringen van Elvis: 1950

Dennis van Tiel is uitgever van de onregelmatig verschijnende periodiek Almost In Elvis, waarin schrijvers, muziekliefhebbers en kunstenaars hun bijna-Elviservaringen of hun mening over die dekselse rocker kwijt kunnen.