Noite do fado in de Amsterdamse Meervaart, 4 november 2005

Een noite do fado is een simpel iets; een podium, een aantal fadista’s die elkaar regelmatig aflosse, af en toe een duet en men eindigt met iedereen zingend op het podium. Simpel toch?
Dat hadden ze vorig jaar in De Meervaart goed begrepen. Helder Mouthino, Joanna Amendoeira en de in Nederland wonende Maria de Fatima stonden op de poster en ook alle drie hebben het podium gedeeld.
De poster voor de noite do fado van dit jaar was veelbelovend. Argentina Santos, één van de laatste fadista’s van de generatie van Amália, Maria de Fatima en Aldina Duarte, één van de nieuwe stemmen en hoewel ze pas één cd uit heeft, heeft ze al een aardige reputatie als tekstdichter. Om een onbekende reden werd Santos vervangen door de Portugees/Nederlandse formatie Quatro Ventos.
De Fatima opende de avond. Ze is het afgelopen jaar ‘gegroeid’. Haar formidabele, klassieke, stem is krachtiger, zelfverzekerder geworden. De jonge begeleiding speelt nog soepeler als voorheen en het geheel inspireert elkaar zichtbaar. Hoewel ze van zichzelf zegt dat ze alleen de klassieke fado kan zingen weerhoudt dat haar niet te experimenteren met haar begeleiding. Het resultaat is verrassend en inventief. Subtiele jazzy loopjes, melancholieke harmonica-akkoorden van een mondorgel en een hemelschreiend mooi Estranha forma da vida, begeleidt op vleugel.
Quatro Ventos viel eerlijk gezegd niet tegen, maar tussen de twee dames uit de toon. Hun fado’s waren te opgesmukt met bas en viool, de stem hing te veel tegen een Bretonse Chant Marin aan als tegen de doorleefde stemmen uit de kroegen van Alfama.
Over het optreden van Aldina Duarte zijn een aantal dingen te zeggen; haar stem is rauw, een ongepolijste diamant. Haar begeleiding, guitarra en klassieke gitaar, is van een klasse zoals je die in Nederland zelden hoort. Ondanks dit alles viel haar set tegen. Naast een Engels welkomstwoord en een gehaspeld voorstellen van haar begeleiding zong ze. Geen tekst of uitleg over de nummers, het publiek kreeg geen tijd om adem te halen, om het gehoor even te laten rusten. De guitarada’s (instrumentale nummers) waren hiervoor te kort, de solo’s te intens. Haar optreden was geënt op een fadohuis, niet op een theater.

Wat een mooie avond had kunnen worden viel tegen. De optredens van De Fatima en Quatro Ventos waren veredelde voornummers voor de set van Duarte na de pauze. Dat is een miskenning van het potentieel van De Fatima, ze kan zich meten met de beste Portugese fadista’s. Quatro ventos viel in zijn geheel uit de toon en de opzet van de avond was in zijn gewoon geen Noite do fado.
Voor een echte Noite do fado waren de ingrediënten aanwezig, uitstekende, in Nederland wonende, begeleiding en drie afwisselende stemmen. Een gemiste kans en hopelijk een fout die in de komende jaren niet herhaald gaat worden.

Philip Nijman