Van Bach tot Fado

Concertgebouw Amsterdam, 21 januari 2006

Gisteravond was de eerste keer dat ik het eind van een concert niet heb meegemaakt. Ik heb een vrij brede smaak qua muziek, maar dit concert ‘Van Bach tot Fado’, in het Concertgebouw, kon mij niet boeien.
Het idee heeft wel iets; Bach verbinden met Fado. De componist leefde van 1685 tot 1750 in wat wij nu kennen als Duitsland, de fado is rond 1850 ontstaan in Lissabon. De invloed van Bach zal zich ongetwijfeld hebben uitgestrekt tot de hofmuziek die aan het Portugese hof gespeeld werd en de overeenkomsten tussen Portugese gitaar en klavecimbel zijn hoorbaar.
Henk van Twillert had Ricardo Rocha en Maria Ana Bobone uitgenodigd om de Fado-kant van het concert te vertegenwoordigen. Bobone heeft een kleine stem maar mist op één of andere manier iets waardoor ze Fado zingt zonder fado te zijn. Ricardo Rocha, kleinzoon van gitaar-legende Fontes Rocha, is misschien wel de beste guitarra-speler van het moment. De man componeert en speelt fabuleus. Grepen waar anderen mee worstelen doet hij met twee vingers in zijn neus en handen op zijn rug gebonden. Saxofonist Van Twillert en het strijkkwintet Vento Azul waren voor mij de onbekenden,

Het concert werd geopend met een tango van Piazolla, gevolgd door een stuk van Guitarra-meester Carlos Paredes. Mooi uitgevoerd nummers met goede strijkers en een saxofonist die weet wat hij doet. De connectie tussen Bach en fado was echter nog niet duidelijk en dat bleef ook eigenlijk zo. Het optreden van Rocha voegde niets toe, mede omdat zijn guitarra (onversterkt) niet boven het geluid van de sax en strijkers uitkwam. Datzelfde geldt voor Maria Ana Bobone. Hoewel zij met microfoon zong verzoop het geluid in de deken van strijkers en sax. Daarnaast maakt Van Twillert die zo nu en dan iets uitlegde over de muziek enkele kapitale fouten; Rocha is niet het kleinkind van Paredes, Argentinië is nooit bezet geweest door Portugal, de Tango en fado zijn onder dezelfde omstandigheden geboren (in achterwijken van havensteden, gespeeld door het schuim der aarde) maar een connectie tussen de twee komt niet voor in de boeken en als je op deze lijn bezig bent, dan kun je ook de Griekse QQQ en onze Jordaan-blues in dat rijtje zetten. En last but not least, de gedichten van Pessoa hebben niet aan de wieg gestaan van de dichtkunst in de Fado. Pessoa’s eerst bundel werd in de jaren dertig van de vorige eeuw uitgegeven. Zo een 60 jaar na het ontstaan van de fado.
Tijdens de pauze keken mijn medeconcertgangers en ik elkaar aan, wij hebben onze jassen gehaald en hebben de rest van de avond in de kroeg om de hoek doorgebracht.

Ik vond het jammer dat het zo gelopen is. Voor Bobone was dit het eerste optreden in Nederland en hoewel wij hier fado-gek zijn zal menigeen zich na gisteravond bedenken om naar een volgend optreden van haar te gaan. Rocha kwam niet uit de verf en beiden leken op het podium te staan om de titel van het concert te legitimeren. Het was een ‘Henk-van-Twillert-show’, een show om te laten zien hoe goed hij sax kan spelen maar ook een show die de titel van het concert niet waar kon maken. Misschien dat de tweede set beter was, maar dat heb ik niet meer meegemaakt.

Philip Nijman